ABC wiedzy

  czyli informacje, które pozwolą co nieco zrozumieć. 

* * * 

wprowadzenie

Stężenie produktów - na opakowaniu każdego kosmetyku jest wypisany jego skład. Kolejność wymieniania składników jest zależna od ich stężenia w danym kosmetyku. Gdy surowiec kosmetyczny znajduje się na początku listy jako pierwszy – oznacza to, że jest go w danym preparacie najwięcej.

Wpływ na zdrowie - wprowadzenie substancji chemicznych na skórę lub skórę głowy, takich jak farby do włosów może  być gorsze niż jedzenie zawierające szkodliwe związki. Jedząc enzymy ze śliny i żołądka pomagają rozbić i wypłukać z organizmu szkodliwe substancje. Umieszczone na skórze są wchłaniane bezpośrednio do krwiobiegu, bez filtrowania i przechodzą bezpośrednio do delikatnych narządów. Związki te mają tendencję do gromadzenia się. Skóra ma zdolność do absorbowania tego, co jest na niej umieszczone dlatego wybory co się na nią nakłada są kluczowe by zachować zdrowie.

Toksyny w organizmie - absorbowane przez organizm, toksyny są przechowywane w tkance tłuszczowej w narządach takich jak wątroba, nerki, mózg i narządy rozrodcze. Naukowcy napotykają ftalany w moczu, a konserwanty, znane jako parabeny w tkance nowotworowej. Badania medyczne dowodzą, że szkodliwe środki mogą powodować astmę; że detergenty w szamponach mogą uszkadzać tkanki oka, a farba do włosów może powodować raka pęcherza moczowego i chłoniaka.

Wolne rodniki – w każdej komórce ciała w reakcjach chemicznych uczestniczą cząsteczki tlenu z których pewna część nie ulega pełnej redukcji. Wytwarzają się wtedy wolne rodniki tlenu. W wyniku uszkodzenia błony komórkowej komórka nie jest wstanie pełnić swych właściwych funkcji metabolicznych, a uszkodzenia kodu genetycznego prowadzą do powstawania nowotworów, zaburzeń czynnościowych układu krążenia, mózgu i innych narządów. Wolne rodniki powstają w organizmie w wyniku reakcji metabolicznych a zwłaszcza w procesie spalania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Mogą również pochodzić z zewnątrz ze skażonego powietrza, dymu z papierosów, występują w zjonizowanym powietrzu, wysoko przetworzonej lub zepsutej żywności, lekach itp. Wolne rodniki to „samotne” atomy, które poszukują pary w organizmie i gdy ją znajdą to „zabierają” uszkadzając DNA, białka czy komórki co prowadzi do uszkodzeń, chorób organizmu. Najskuteczniejszym sposobem na neutralizację wolnych rodników są antyoksydanty (przeciwutleniacze), które usuwają wolne rodniki, zapobiegając uszkodzeniom.

Stres oksydacyjny – stan braku równowagi pomiędzy działaniem reaktywnych form tlenu a biologiczną zdolnością do szybkiej naprawy wyrządzonych szkód. Zaburzenia mogą wywołać toksyczne działanie poprzez produkcję nadtlenków i wolnych rodników powodując uszkodzenia komórek. Stres oksydacyjny ma u ludzi znaczenie w takich chorobach, jak miażdżyca, choroba Parkinsona, Alzheimera.

Wpływ reaktywnych form tlenu na ośrodkowy układ nerwowy -przyczyną stresu oksydacyjnego są reaktywne formy tlenu (RFT). Skutkiem działania RFT są m.in. uszkodzenia błon komórko­wych. Mózg jest narządem szczególnie wrażliwym na działanie reaktywnych form tlenu ze względu na dużą zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych czy intensywny metabolizm tlenowy. Liczne dane wskazują na udział stresu oksydacyjnego w powstawaniu wielu chorób neurodegeneracyjnych (Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane itp)

Biologiczna aktywność czwartorzędowych soli amoniowych (CSA) – sole amoniowe są stosowane jako antybakteryjne i antygrzybowe dezynfekanty. Związki te mają szerokie zastosowanie w gospodarstwie domowym (szampony, odżywki do włosów) w rolnictwie (pestycydy), w ochronie zdrowia (leki) oraz w przemyśle (środki antykorozyjne). Wpływ tych związków na komórki jest szeroko opisany na stronie:  
http://www.phmd.pl/fulltxthtml.php?ICID=908991

Nitrozaminy — najgroźniejsze trucizny środowiskowe pochodzenia mikrobiologicznego. Mogą występować w żywności i organizmie człowieka w wyniku reakcji azotynów i ich tlenków z aminami.

Neurotoksyny – związki organiczne, które są wytworzone przez organizm np. w sytuacji gry organizm atakują drobnoustroje. Neurotoksyny wchłaniane są przez zakończenia nerwowe i przemieszczają się uszkadzając po drodze komórki. Organizm cały czas próbuje usuwać neurotoksyny przez wątrobę, nerki, skórę czy wydychane powietrze. Lista powszechnie występujących neurotoksyn  od najważniejszych:

1. Metale ciężkie: takie jak rtęć, ołów, kadm i aluminium.

2. Biotoksyny:  tetanospazmina, botulina (botox), askarydyna (z pasożytów jelitowych), nie oznaczone toksyny paciorkowców, toksyny grzybów i pleśni oraz toksyny produkowane przez wirusy. Biotoksyny są drobnymi cząsteczkami zawierającymi azot i siarkę. Należą one do grupy chemicznych przekaźników których drobnoustroje używają do kontrolowania układu immunologicznego gospodarza, jego zachowania oraz jego nawyków żywieniowych.

3. Ksenobiotyki (wytworzone przez człowieka toksyny środowiskowe): dioksyna, ftalany, formaldehyd, środki owadobójcze, środki do ochrony drewna  itp.

4. Konserwanty żywności, ekscytotoksyny i kosmetyki: takie jak aspartam (słodziki dietetyczne), barwniki żywności, fluorki, metylo- i propyloparaben, itp.

Kwasy tłuszczowe nasycone i nienasycone nienasycone mają pozytywny wpływ na stan zdrowia, serca,  nasycone podnoszą poziom złego cholesterolu i przyczyniają się do problemów z sercem. Tłuszcze nasycone znajdują się nie tylko w produktach zwierzęcego pochodzenia, ale i w żywności przetworzonej. Natomiast tłuszcze nienasycone wchodzą w skład np. orzechów, awokado, oliwek. Tłuszcz jest ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale trzeba zwracać uwagę, by w diecie znalazły się wartościowe tłuszcze nienasycone, a nie w nadmiernej ilości tłuszcze nasycone. Tłuszcze nie są niezbędnymi składnikami pożywienia, bo organizm potrafi je sam wytwarzać więc, gdy jemy zbyt dużo tłustego mięsa czy nabiału, we krwi rośnie poziom złego cholesterolu, a także grożą choroby wątroby, miażdżyca, cukrzyca.

Węglowodany proste i złożone - podział wynika z szybkości z jaką są one trawione a później zamieniane w cukier. Proste można znaleźć między innymi w owocach, warzywach i produktach mlecznych. Są one szybko trawione. Złożone są trawione znacznie dłużej przez układ pokarmowy. Występują w ziarnach, w warzywach bogatych w skrobię, warzywach strączkowych. Węglowodany te są rozbijane na glukozę znacznie wolniej niż w przypadku węglowodanów prostych i przez to dostarczają energii powoli przez cały dzień.

Indeks glikemiczny (IG) - szybkość z jaką węglowodany są przekształcane przez organizm w glukozę. Szybkość ta jest mierzona w odniesieniu do glukozy, która ma indeks glikemiczny 100. Niższy indeks glikemiczny, oznacza niższą prędkość, przy której wznosi się poziom glukozy we krwi po spożyciu. Niski indeks glikemiczny jest zatem lepszy od wysokiego.  Ogólnie rzecz biorąc 55 lub mniej uważany jest za „dobre” IG, gdyż powolnie dostarcza energię organizmowi. Produkty o niskim IG podnoszą powoli poziom glukozy we krwi, więc organizm w pełni wykorzystuje energię i nadmiary nie odkładają się w postaci tkanki tłuszczowej. Ponadto produkty, które je zawierają, są bogate w błonnik, który wypełnia żołądek, przez co hamuje uczucie głodu. Po zjedzeniu węglowodanów o wysokim IG szybciej czujemy się znów głodni, gdyż poziom glukozy we krwi gwałtownie spada. Należy unikać huśtawki poziomu glikemii w organizmie gdyż można nabawić się np. cukrzycy typu 2

Wartość odżywcza (podana na etykietach produktów) – to zawartość poszczególnych składników odżywczych w pożywieniu: białek, węglowodanów, tłuszczów, witamin.

Węglowodany: powinny być podstawowym źródłem energii w diecie.  Po strawieniu i wchłonięciu do tkanek dają energię (1 g węglowodanów – 4 kcal) Brak węglowodanów w diecie powoduje, że organizm czerpie energię z rozkładu białka. W przypadku braku węglowodanów (poniżej 100 g/dobę) tłuszcze nie ulegają całkowitemu spaleniu. Powstają ketony, które są przyczyną zakwaszenia organizmu.  Optymalny sposób żywienia polega na dostarczaniu organizmowi co najmniej 55% energii z węglowodanów. Węglowodany „dobre” to produkty o niskim  indeksie glikemicznym. To zawartość wyrażona w łącznych ilościach, a następnie rozdzielona na węglowodany proste lub cukry proste (szybciej i bardziej tuczące)i cukry złożone (wchłaniające się wolniej, idealne jako źródło energii). Są niezbędne dla układu nerwowego i mózgu. Są również budulcem struktur komórkowych i regulatorem metabolizmu komórkowego. Węglowodany proste w przeciwieństwie do węglowodanów złożonych, mają niekorzystny wpływ na nasz organizm. Im ich mniej, tym lepiej. Wskazane dzienne spożycie: kobiety – 270 g węglowodanów oraz nie więcej, niż 90 g cukrów, mężczyźni – 340 g węglowodanów oraz nie więcej, niż 110 g cukrów; 

Tłuszcze  dostarczają zarówno energii jak i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz są źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Są też składnikiem zapasowej tkanki tłuszczowej. W organizmie człowieka są wykorzystywane między innymi do budowy błon komórkowych oraz najważniejszego organu, jakim jest mózg i system nerwowy. Uważa się, że tłuszcze dla zdrowia człowieka są tak ważne, jak białka. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami żywieniowymi w codziennej diecie zdrowych osób dorosłych tłuszcze powinny dostarczać 25-30% całkowitego zapotrzebowania energetycznego. Spożywanie tłuszczu w nadmiernych ilościach prowadzi do nadwagi, otyłości, miażdżycy i niektórych chorób nowotworowych. Tłuszczu nie można całkowicie wyeliminować z pożywienia, gdyż powodowałoby to między innymi ograniczenie wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Podzielone na nasycone, trans (tzw. zły tłuszcz), mono i wielonienasycone (dobre tłuszcze). Należy wybierać jedzenie o niskiej zawartości tłuszczu. Nie sama zawartość tłuszczu i kalorii ma znaczenie; ważne jest, aby zwrócić uwagę na ilości tłuszczów nasyconych i trans, jak również węglowodany proste (cukry). Im niższa zawartość węglowodanów prostych (cukrów) i tłuszczy tym zdrowsze jedzenie. Tłuszcze nasycone odpowiedzialne są za podnoszenie poziomu cholesterolu, zwiększanie ryzyka nowotworów, sprzyjanie otyłości Wskazane dzienne spożycie: kobiety – nie więcej, niż 70 g tłuszczu i 20 g kwasów nasyconych, mężczyźni – nie więcej, niż 80 g tłuszczu i 30 g kwasów nasyconych;

Wybierajmy produkty z jak najmniejszą ilością tłuszczów nasyconych i cukrów prostych. Osoby z podwyższonym stężeniem cholesterolu, trójglicerydów lub chcące obniżyć swoją masę ciała powinny zwracać uwagę na zawartość tłuszczów, tłuszczów nasyconych oraz cukrów prostych.

Białka są niezbędne do budowy tkanek w organizmie i można je podzielić na zwierzęce i roślinne. Organizm funkcjonuje najlepiej, gdy dostarcza się mu białek pozyskiwanych z różnych źródeł. Niedobór prowadzi do zachwiania równowagi w organizmie, obniżenia odporności co prowadzi do rozwijania się chorób. Nadmiar może być przyczyną uszkodzenia układu wydalniczego, a zwłaszcza nerek oraz zmian w funkcjonowaniu układu pokarmowego, w szczególności wątroby. Przyjmuje się, że zdrowy człowiek dorosły powinien spożywać 0,8-1 g białka na 1kg masy ciała. Białko musi być spożywane codziennie. Wysoka zawartość białka będzie sprzyjać regeneracji tkanki mięśniowej nadwyrężonej przez wysiłek fizyczny. To źródło energii, podstawowy budulec naszych narządów; wspiera przemianę materii, funkcjonowanie i rozwój organizmu. Składa się ze związków, których podstawowym składnikiem są aminokwasy. Wskazane dzienne spożycie: kobiety – 50g, mężczyźni – 60g

Błonnik - substancje pochodzenia roślinnego, należące do grupy węglowodanów złożonych; dzielą się na substancje rozpuszczalne w wodzie  i nierozpuszczalne. Ich naważniejsza rola to: wspomaganie w procesie odchudzania, regulowanie poziomu glukozy we krwi, obniżanie poziomu cholesterolu we krwi; eliminacja toksycznych związków z organizmu. Wskazane dzienne spożycie: kobiety i mężczyźni 25 g

Sól - źródło sodu,  niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wskazane dzienne spożycie: nie więcej, niż 2,4g dla kobiet i mężczyzn. Osoby z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością mięśnia sercowego powinny szukać produktów, które zawierają najmniej soli lub jonu sodowego (1200 mg sodu odpowiada ok. 3g soli kuchennej).

Witaminy czy trzeba coś w ogóle pisać? Ich brak powoduje wiele dysfunkcji w organizmie. W skrócie -witamina A dobry wzrok, B1 żywy intelekt, B3 mocne śluzówki, B3 ładna skóra, B5 gęste włosy, B6 gładka cera, B9 zdrowa ciąża, C dobra odporność, D zdrowe kości, E dłuższa młodość, K mocne naczynka.

Aby być zdrowym, nie mieć nadwagi, nie chorować, w diecie powinny znaleźć się składniki odżywcze w odpowiednich proporcjach (przy diecie około 2000 – 2500 kcal/dobę) 
WĘGLOWODANY  50-60 % w tym cukry nie więcej niż 10%
BIAŁKO około 15%
TŁUSZCZE  około 30% w tym nienasycone ok 10%
 i WITAMINY  - tych mamy i tak ciągle za mało, bo przeziębiamy się i chorujemy, chorujemy…
Jak zatem czytać etykiety? Najlepszym produktem byłby taki, który miałby zachowane proporcje np. jeśli węglowodany 10g to tłucze połowę tego tj, 5g, a białko kolejną połowę tj, 2,5g.

Ostra toksyczność to zdolność powodowania przez związki chemiczne objawów chorobowych stosunkowo szybko. LC50 to oznaczenie metody określania toksyczności związków chemicznych w powietrzu, w kontakcie ze skórą, względnie w wodzie.  Stężenie substancji toksycznej powodujące śmierć połowy grupy populacji organizmów testowych. Na ogół, im mniejsza wartość LD 50, tym bardziej toksyczny jest związek chemiczny, im większa wartość LD 50, niższa toksyczność. Faktyczna wartość LD 50 może być różna dla danej substancji chemicznej w zależności od drogi narażenia: doustnie, przez skórę, przez drogi oddechowe.

 

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.